Polaroid – instrukcja obsługi. Praktyczne wskazówki od Aleksandry Łyźniak

Dlaczego warto fotografować Polaroidem?

Nie ulega wątpliwości, że czasy współczesne przyzwyczaiły nas do szybkich wyrzutów dopaminy, a także uzależniły od niemal natychmiastowej gratyfikacji.

Można więc pokusić się o analogię, że w dokładnie ten sam sposób działa na nas magia Polaroida – bardzo szybko wynagradzając nieznośne oczekiwanie na efekt końcowy, który z każdym kolejnym wkładem wydaje się być coraz bardziej ekscytujący...

Nie wszystko jednak kręci się wokół dopaminy, a praca z Polaroidem motywuje do fotograficznej eksploracji również z innego, ważnego powodu – czyli praktyki uważności – gdy zamiast bezmyślnego robienia setek zdjęć, zaczynasz analizować każdy kadr, co owocuje lepszym warsztatem, a także mniejszą ilością pracy przy komputerze.

W przeciwieństwie do fotografii cyfrowej i analogowej, zapis obrazów z użyciem aparatów Polaroid nie wymaga od twórcy nic ponad to, co konieczne – w praktyce oznacza to całkowite ominięcie etapu postprodukcyjnego zdjęć, tak aby po 15 minutach w Twoje dłonie trafiła absolutnie unikatowa i niepowtarzalna fotografia. 

„(...) 8 kadrów zmusza przede wszystkim do refleksji na temat tego, co będzie tym „decydującym momentem" (...) ” - Aleksandra Łyźniak

Znaczenie warunków pogodowych

Praca z Polaroidem wymaga zrozumienia, że warunki atmosferyczne mają priorytetowy wpływ na to, jakie kolory zobaczysz na zdjęciach, ponieważ chemia wywołuje się prawidłowo tylko w określonych temperaturach – Polska jest pod tym względem krajem świetnie zoptymalizowanym przez zdecydowanie większą część roku:

• temp. optymalna – jest to zakres między 13 a 25°C, który gwarantuje prawidłowe wywołanie się chemii na zdjęciu,
  
  
• temp. poniżej poniżej 13°C – w tych okolicznościach kolory na filmie kolorowym będą wpadały w odcienie niebiesko-zielone, a w przypadku filmu czarno-białego chemia nie wywoła się do końca,
  
  
• temp. powyżej 25°C – w tej sytuacji zbyt wysoka temperatura spowoduje powstanie fioletowo-różowych zafarbów na filmie kolorowym.

Alex Łyźniak podkreśla, że niesprzyjającą temperaturę można celowo potraktować jako środek artystycznego wyrazu – przykładowo planując sesję zimową z mocnym akcentem na zimne tony, czy też chcąc uzyskać ciekawe artefakty na filmie czarno białym.

W kontekście wysokiej temperatury należy też wspomnieć o potencjalnym zagrożeniu dla wkładów na lotnisku – pod żadnym pozorem nie powinno się ich narażać na promieniowanie skanerów, ponieważ te mogą je nieodwracalnie uszkodzić; w takiej sytuacji warto poprosić obsługę lotniska o kontrolę ręczną. 

Najczęstsze błędy osób początkujących

Działanie standardowych modeli Polaroid bazuje na pełnej automatyce, która zobowiązuje do przestrzegania kilku podstawowych zasad:

• Polaroidy dysponują bardzo ciemnymi przysłonami – od wartości f/8 do f/64 – co oznacza, że potrzebują bardzo dużej ilości światła, którego deficyt jest najczęstszą przyczyną zbyt ciemnej i problematycznej ekspozycji.
  Co więcej, lampa błyskowa wbudowana w Polaroid nie ma takiej mocy i zasięgu błysku jak jednostka studyjna – dlatego jeśli w danej lokacji jest za ciemno, należy wspomóc się dodatkowym oświetleniem,
  
  
• kolejnym ważnym aspektem jest odległość od fotografowanego obiektu, która powinna wynosić około metra – jest to gwarancja ostrego obrazu,
  
  
• warto też wyposażyć się w statyw; jeśli w otoczeniu jest za mało światła, to Polaroid automatycznie dobierze dłuższy czas naświetlania – dlatego gdy robisz zdjęcie z ręki, to masz niemal stuprocentową gwarancję, że wyjdzie ono poruszone.

Rodzaje wkładów i sposoby ich przechowywania

Na rynku mamy obecnie cztery rodzaje wkładów Polaroid, które są kompatybilne z konkretnymi modelami aparatów:

• film I-Type – współpracuje z najnowszymi aparatami Now, Now+, Flip oraz Polaroid I-2; nie posiada wbudowanej baterii, a energię czerpie bezpośrednio z korpusu aparatu,
  
  
• film 600 – współpracuje z najnowszymi aparatami Now, Now+, Flip oraz Polaroid I-2; posiada wbudowaną baterię, która zasila aparat i dzięki temu jest w stanie pracować też ze starszymi modelami – np. z tymi wyprodukowanymi w latach 80-tych,
  
  
• Go Film – jest kompatybilny z Polaroidem Go,
  
  
• SX-70 Film – współpracuje z aparatami Polaroid I-2 oraz modelem SX-70.

Aby wkłady Polaroid działały prawidłowo, należy się z nimi odpowiednio obchodzić:

• podstawową zasadą jest przechowywanie nieużywanych wkładów w lodówce – w przeciwnym razie, z powodu utraty wilgotności, filmy mogą wyschnąć, nie wywołać się w całości lub stracić nasycenie kolorów,
  
  
• należy zwrócić uwagę na datę produkcji wkładu, która znajduje się na jego opakowaniu – mamy od niej dokładnie rok na wykorzystanie filmu,
  
  
• wkład po wyciągnięciu z lodówki powinien mieć szansę nabrać temperatury pokojowej przez około 24 godziny – w przeciwnym razie, bezpośrednio po włożeniu do aparatu, na zdjęciach może pojawić się niebiesko-zielony zafarb.

Jak dobrze wywołać Polaroida?

Początkowe doświadczenia z fotografią natychmiastową mogą nieszczególnie sprostać Twoim oczekiwaniom; wiesz już jednak, jakie czynniki są odpowiedzialne za te potencjalne trudności – zarówno w kontekście zmiennych warunków atmosferycznych, jak i kondycji samych wkładów.

Poniżej znajdziesz dodatkowe aspekty, które Aleksandra Łyźniak klasyfikuje jako szczególnie istotne w całości fotochemicznego procesu:

• czyste rolki – przed załadowaniem kasetki do aparatu warto się upewnić, czy na rolkach nie znajdują się pozostałości odczynników chemicznych z poprzedniego wkładu; zabrudzona rolka może powodować pojawienie się różnych artefaktów na Twoich odbitkach – białych pasów, jasnych kropek, duszków, itp.,
  
  
• „żabi język" – gdy wykonasz zdjęcie, wysunie się ono z aparatu w towarzystwie czarnej folii, która jest formą zabezpieczenia fotografii; to bardzo ważne, żeby przez około 15 sekund folia pozostała na powierzchni zdjęcia,
  
  
• „wachlowanie" – ten mocno zakorzeniony w popkulturze nawyk machania zdjęciem jest najpowszechniejszym błędem, który może zaburzyć proces chemiczny dziejący się na powierzchni fotografii; nie polecamy tego robić!
  
  
• ciemność – zdjęcie po wysunięciu się z aparatu potrzebuje spokoju w ciemności – przez minimum 15 minut – a nie ekspozycji na światło; pamiętaj o tym, że ostateczne, pełne kolory uformują się oraz ustabilizują dopiero następnego dnia.

Co zrobić z nieudanymi zdjęciami?

Pojedyncza odbitka Polaroida kosztuje średnio 10 złotych, co dla wielu osób jest  barierą finansową, ale też motywacją do maksymalnego skupienia przed naciśnięciem spustu migawki – co zrobić jednak w sytuacji, gdy zdjęcie kompletnie nie wyszło?

Nieudane materiały można kreatywnie wykorzystać w projektach artystycznych – złap trochę inspiracji od Aleksandry Łyźniak:

• twórcze kolaże – pechowe odbitki można zbierać i układać w ciekawe kompozycje; można np. ponacinać je w kilku miejscach i połączyć ze sobą za pomocą spinaczy, tworząc unikalne przejścia form i kolorów,
  
  
• transfer emulsji – jest to zaawansowana technika polegająca na odklejeniu cienkiej warstwy odbitki od oryginalnego zdjęcia, którą należy zalać wrzątkiem w naczyniu żaroodpornym; gorąca woda powoduje odwarstwienie się emulsji, dzięki czemu można przenieść ją na inne powierzchnie,
  
  
• akceptacja niedoskonałości – charakterystyczne duszki lub formy przypominające korony drzew na zdjęciu to najczęściej efekt brudnych rolek w aparacie, które nierównomiernie rozprowadziły kapsułki z chemią; takie odbitki są jednak jedyne w swoim rodzaju – absolutnie wyjątkowe. 

Na sam koniec chcę pozostawić Cię z ważną refleksją naszej Rozmówczyni:

„Współczesny rynek fotograficzny coraz rzadziej traktuje Polaroida jak „zabawkę", ponieważ w rękach profesjonalnego twórcy staje się on doskonałym narzędziem do upsellingu oraz budowania unikalnej przewagi konkurencyjnej.

W polskim sektorze komercyjnym wciąż bardzo mało osób specjalizuje się w fotografii natychmiastowej, a to medium jest doskonałe w przypadku fotografii studyjnej, modowej oraz jako rodzaj retro alternatywy dla fotografów ślubnych.

Praca z Polaroidem ma też ogromny potencjał terapeutyczny – wyjście na dwu lub trzygodzinny spacer z ograniczeniem do 8 zdjęć pozwala totalnie wyczyścić głowę, odciąć się od powiadomień w telefonie i spojrzeć na otaczającą nas przestrzeń z zupełnie nowej perspektywy.”
- Aleksandra Łyźniak

Artykuł powstał w oparciu o rozmowę z ekspertką od Polaroidów – Aleksandrą Łyźniak – której serdecznie dziękuję za wkład merytoryczny oraz korektę niniejszego tekstu.

Wywiad z Aleksandrą aka Alex Łyźniak przeprowadziła Justyna Miodońska. 

Wszystkie fotografie zawarte w artykule są autorstwa Aleksandry Łyźniak.

Kopiowanie oraz rozpowszechnianie fotografii bez zgody autorki jest surowo zabronione.  

Sprawdź inne teksty na blogu FotoPlus:

Aparat natychmiastowy – który wybrać na początek?

Pentax 17 – wielki powrót fotografii analogowej

Instax Pal – mały aparat o wielkich możliwościach!